Kull. Adı   Şifre :
Ana Sayfa Hakkımızda İletişim Ziyaretçi Defteri Foto Galeri Linkler
 
"Dersim'i anlamak için bu belgeyi okuyun" 
 
 

Bu belgeyi 20 Kasım 2009’da, bu köşede yayınlamıştım. Tartışma götürmeyecek kadar açık, net bir belge. Dersim olaylarının baş görevlilerinden birisi olan Emniyet Müdürü İhsan Sabri Çağlayangil’in ağzından, yani birinci elden aktarılıyor.




25/11/2011

"Dersim'i anlamak için bu belgeyi okuyun" 
‘Atatürk Seyit Rıza’yı affedecek’ korkusu
Bu belgeyi 20 Kasım 2009’da, bu köşede yayınlamıştım. Tartışma götürmeyecek kadar açık, net bir belge. Dersim olaylarının baş görevlilerinden birisi olan Emniyet Müdürü İhsan Sabri Çağlayangil’in ağzından, yani birinci elden aktarılıyor.
Eğer Dersim meselesini, bugünkü siyasi mücadelenin bir parçası olarak değil de gerçekten aydınlanmasını istediğimiz bir dönem olarak anlamak istiyorsak, bu belgeyi tekrar okumakta yarar var.
O zaman göreceğiz ki Seyit Rıza ve arkadaşlarını astıran Mustafa Kemal değil. Tam tersine, onun affedici, merhametli yanını bildikleri için, her türlü yasayı çiğneyerek acele eden ve Kemal’den çok Kemalci olan işgüzarlar.
Hep söylediğim gibi Kemal başka Kemalist başka. Bu nüansı kavramadan tarihimizi doğru bir biçimde anlayamayız.
Son bir not da şu: Atatürk affeder, hayatlarını bağışlar korkusuyla Seyit Rıza ve arkadaşlarını alelacele, otomobil farlarında idam eden bu “Kemalist“ler kimlerdi acaba? “Atatürk’ü sevmek ibadettir“ diyen ama onu hiç anlamamış olan, dönemin başbakanı Celal Bayar ve sonradan Adalet Partisi hükümetlerinde bakanlık yapacak olan Emniyet Müdürü İhsan Sabri Çağlayangil.
İhsan Sabri Çağlayangil, anılarında Seyit Rıza ile arkadaşlarının ve 16 yaşındaki oğlunun 15 Kasım 1937’de idam edildikleri geceyi şöyle anlatmaktadır:
“(Ö) Aradan aylar geçti, Seyit Rıza ve çevresi yakalandı. Mahkemeleri sürüyor. İşte bu sırada Atatürk Diyarbakır’daki yeni yapılan Singeç (aslı Soyungeç Z. L.) Köprüsü’nü açmaya gidecek. Emniyet Genel Müdürü Şükrü Sökmensüer Bey bana diyor ki;
‘Atatürk, Singeç Köprüsü’nü açmaya gidecek. Dersim hareketi bitti. Beyaz donlu (giysili) altı bin doğulu Elazığ’a dolmuş, Atatürk’ten Seyit Rıza’nın hayatını bağışlamasını isteyecekler. Beyaz donluların Atatürk’ün karşısına çıkmasına meydan vermeyelim.’
1937 yılında resmi tatil günü cumartesi öğleden sonra. Atatürk pazartesi günü Elazığ’a gelecek. Bizden istenenler ‘asılacak asılsın’ ve Atatürk’ün karşısına Beyaz Donlular çıktığı zaman iş işten geçmiş olsun. O dönemde Elazığ Valisi Şükrü Bey, Savcı Hatemi Senihi Bey, Emniyet Müdürü Sezerli İbrahim Bey, savcı yardımcısı arkadaşıydı.
Şükrü Sökmensüer, ‘Sivillerden, Emniyet Genel Müdürlüğünün siyasi şubesinden istediklerini al. Atatürk’ün istasyondan halkevine kadar korunması da size ait’ dedi. Başta Macar Mustafa olmak üzere altı kişi alıp yola çıktım. Trenle Elazığ’a vardım. Emniyet Müdürü İbrahim Bey’e gittim. Savcı için, ‘Kural dışı bir şey yapmaz, mümkün değil’ dedi.
Savcıya gittim. Durumu kendisine anlattım. Bu konuda Adalet Bakanlığından da bir şifre aldığını ama mahkemelerin cumartesi tatil olduğunu, tatilde ise sonuç almanın mümkün olmadığını bana bildirdi. Ve ekledi:
‘Ben de mahkemeleri etkileyemem.’
Oysa biz mahkemenin kararını Atatürk gelmeden evvel vermesini ve geldiğinde Seyit Rıza meselesinin kapanmış olmasını istiyorduk. Ben bunu halletmek için Hükümet tarafından buraya gönderilmiştim.
Savcı yardımcısı hukuktan sınıf arkadaşım. Bana, ‘Sen valiye söyle bu savcı rapor alsın gitsin, ben senin istediğini yaparım’ dedi. Biz mahkemenin tatil günü işlemesini ve alınacak sonucun infazını istiyorduk. Savcı, rapor aldı. Arkadaşım vekil olarak savcının yerine geçti. Mahkeme hakimini evinde buldum. Gittiğimde mahkemenin aldığı kararı yazdırıyordu. Hakimle konuştuk. Kendisi kararı daktiloya çektirmekle meşguldü. Devir, CHP devri. Herkes çekiniyor.
Hakim bana, ‘Cumartesi mahkeme toplanmaz, ancak pazartesi günü mahkemeyi toplar, kararı veririz. Salı günü de idam hükümlerini yerine getiririz’ dedi.
O zamanlar dördüncü bölgede temyiz hakkı yok.
Abdullah Paşa, sıkıyönetim kumandanı olarak kararı tasdik edecek. O da, ‘yukarıdaki karar tasdik olunur’ demiş, basmış boş kâğıda imzasını. Yukarıya ‘Abdullah Paşa’nın idamı’ diye yazsanız kendisi asılacak. Hakime dedik ki:
‘Bu dediğiniz gün Atatürk geliyor. Maksat hasıl olmuyor ki.’
Hakim, ‘başkaca bir şey yapılamaz’ diyerek kestirdi attı. Ben de kendilerine sordum:
‘Sizin saat 17.00’den sonra davaya devam ettiğiniz olmuyor mu?’
‘Ooo, çok oluyor. Gün oluyor, dokuzlara onlara kadar çalışıyoruz,’ cevabını verdi.
“Eee, sondan beş saat ihlal ediyorsunuz da baştan beş saat ihlal etseniz, olmuyor mu? Yani pazar akşamı sahurdan sonra mahkemeyi açarız. Pazartesi günü 24.00’ten başlıyor, dedim.
Hakim: Elektrikler kesiliyor, dedi.
Ona da çare bulduk: Otomobil farları ile hapishaneyi aydınlatırız. Halkevi’ne lüksler koyarız.
Hakim bu defa; samiin (hazır bulunanlar, şahitler) yok, dedi. Ona da çare bulduk. Samiin de getiririz. Kaç kişi asılacak? Onu karardan önce söyleyemem, dedi.
Ama ekledi: Savcı 27 kişinin idamını istedi. Biz ona göre mi hazırlığımızı yapalım? Bilemem, dedi.
‘BENİ ASMAYA MI GELDİN?’
Ceza İnfaz Kanunu her asılanın ayrı bir yerde asılmasını, asılanların birbirini görmemesini emrediyordu. Bu şartı da yerine getirmeye çalıştık. Her meydana dört sehpa kurduk. Vali bir de çingene cellat buldu.
Gece 12.00’de hapishaneye gittik. Farlarla çevreyi aydınlattık. Mahkemenin 72 sanığı var. Sanıkları aldık. Mahkemeye götürdük. Çingene de geldi. Adam başına on lira istedi. ‘Peki’ dedik. Sanıklar Türkçe bilmiyor. Mahkeme kararı açıklandı.
Yedi kişi ölüm cezasına çarptırılmış, sanıklardan bazıları beraat etmiş, bazıları da çeşitli hapis cezaları almıştı. Kararlar okununca hakim ilamda idam lafını kullanmadığı ve ölüm cezasına çarptırılmaktan bahsettiği için verilen hükmü iyi anlamadılar. ‘İdam Çino’ diye bir vaveyla koptu.
Biz Seyit Rıza’yı aldık. Otomobilde benimle Polis Müdürü İbrahim’in arasına oturdu. Jeep jandarma karakolunun yanındaki meydanda durdu. Seyit Rıza, sehpaları görünce durumu anladı:
- Asacaksınız, dedi ve bana döndü:
- Sen Ankara’dan beni asmak için mi geldin?
Bakıştık. İlk kez idam edilecek bir insanla yüz yüze geliyorum. Bana güldü. Savcı namaz kılıp kılmayacağını sordu. İstemedi.
Son sözünü sorduk.
- Kırk liram ve saatim var. Oğluma verirsiniz, dedi.
Bu sırada Fındık Hafız asılıyordu. Asarken iki kez ip koptu. Ben Fındık Hafız asılırken, Seyit Rıza görmesin diye pencerenin önünde durdum. Fındık Hafız’ın idamı bitti.
Seyit Rıza’yı meydana çıkardık. Hava soğuktu ve etrafta kimseler yoktu. Ama Seyit Rıza, meydan insan doluymuş gibi sessizliğe ve boşluğa hitap etti:
- Evladı Kerbelayime, bê gunayime, Ayıvo zulimo, Cinayeto, (Evladı Kerbelayıh. Bi hatayıh. Ayıptır. Zulümdür. Cinayettir.) dedi.
Benim tüylerim diken diken oldu. Bu yaşlı adam rap rap yürüdü. Çingeneyi itti. İpi boynuna geçirdi. Sandalyeye ayağı ile tekme vurdu, infazını gerçekleştirdi. Oğlu yaşında bir subayı öldürecek kadar katı yürekli olan bir insanın bu mukadder akibetine acımak zor. Ama ihtiyarın bu cesaretini takdir etmekten kendimi alamadım. Asabım çok bozuldu. Emniyet Müdürüne;
- Ben üşüdüm, otele gidiyorum, dedim.”
***

İşte Dersim ve Seyit Rıza meselesinde Mustafa Kemal’in rolünü anlatan en gerçek belge bu. Anlamak isteyen anlar. Her kampın ideologları ve demagogları ise anlamaz! Çünkü zaten onların “gerçek“ diye bir derdi yok.

 
 

Yorum Ekle

Yazdır

YORUM LİSTESİ

KATEGORİDEKİ DİĞER HABERLER

09/01/2012 - 12:06 Irak'ta patlama: 2 ölü
09/01/2012 - 12:05 Yolcu otobüsü nehre yuvarlandı: 9 ölü
07/01/2012 - 11:36 Kilise saldırısında ölü sayısı 8'e çıktı
03/01/2012 - 11:27 Enflasyon 3 yılın zirvesinde
03/01/2012 - 11:24 Hakkari'yi kana bulayacaklardı
03/01/2012 - 11:20 Hatay üstünde İsrail Heronu
29/12/2011 - 12:50 Karadeniz'de petrol aramaya devam
29/12/2011 - 12:48 Hedef menzil 2500 km
28/12/2011 - 16:29 Hakkari'de bomba kuryesi yakalandı
28/12/2011 - 16:22 PKK'nın kilit ismi yakalandı
28/12/2011 - 15:55 Özel hastanelerde, 9 hastalık için tek kuruş yok
26/12/2011 - 10:31 ABD'den İsrail'e 235 milyon dolar ek yardım
26/12/2011 - 10:28 Şahin: Fransa'daki kararı lanetliyoruz
26/12/2011 - 10:21 İsrail, TSK ve MİT'in içine sızmayı başardı" 
26/12/2011 - 10:18 Dünya savaşa doğru sürükleniyor 
22/12/2011 - 11:19 Elçiliğin önüne Cezayir anıtı dikerim
21/12/2011 - 10:51 İlaç krizi devam ediyor
21/12/2011 - 10:49 A-8'den aşağı olmaz
21/12/2011 - 10:45 Dış borç stoku 136.6 milyar dolar
21/12/2011 - 10:39 Fransa ağır bedel öder
20/12/2011 - 13:36 "Soykırım" yasası parlamento gündeminde
20/12/2011 - 13:33 "Sakallı diye servis yapılmadı..." 
17/12/2011 - 10:13 "Başörtüsü Anayasal güvence altına alınmalı" 
17/12/2011 - 10:11 Türkiye’den Fransa’ya son uyarı!.... 
16/12/2011 - 11:22 Evliya Çelebi'nin 'Kayıp Haritası' bulundu 
16/12/2011 - 11:16 Ahmet Davutoğlu da tasarıya tepkili
15/12/2011 - 10:11 Davutoğlu'ndan Fransa'ya sert tepki
14/12/2011 - 10:24 Abdullah Gül'den terör rejimi İsrail'le ilişkilere şart
14/12/2011 - 09:52 4 petrol devi Akdeniz'e petrol için geliyor 
14/12/2011 - 09:48 Çin: İran’a saldırı olursa, doğrudan savaşa gireriz    
13/12/2011 - 09:41 AYASOFYA, SULTAN AHMET VE HÜSEYİN ÇADIRI
13/12/2011 - 09:36 Sarkozy: Yeni Avrupa'da Türkiye'nin yeri yok 
13/12/2011 - 09:33 Bahreynli öğretmenler için kampanya 
13/12/2011 - 09:28 Avrupa’da Görkemli Aşura Konferansı
12/12/2011 - 10:44 Rus Zavtra Gazetesi Türkiye'nin Suriye rolünü açıkladı
02/12/2011 - 12:18 Yeni bir ekonomik kriz uyarısı!.. 
02/12/2011 - 12:15 Sultan Ahmet’de Muharrem Kardeşlik Sergisi
29/11/2011 - 10:17 Tokat'ta Aşura Resimleri Sergisine Davet
25/11/2011 - 11:27 "Dersim'i anlamak için bu belgeyi okuyun" 
18/11/2011 - 11:06 Dünyaca ünlü uzmandan İran uyarısı
18/11/2011 - 09:46 Topbaş 60 bin binayı böyle  yıkacak?
16/11/2011 - 09:47 İran, UAEK ile işbirliğini gözden geçiriyor.... 
16/11/2011 - 09:44 ABD'den Wall Stret eylemcilerine baskın... 
16/11/2011 - 09:43 İsrail: En Kısa Zamanda Gazze'ye Saldıracağız!
15/11/2011 - 13:21 Korkunç İddia! 893 Türk öldü 
15/11/2011 - 13:19 ABD'nin kafa karıştıran "Predator" açıklaması 
15/11/2011 - 13:17 Cepheye itiliyoruz !... 
14/11/2011 - 13:48 TBMM ilk kez bir padişahı anacak!
14/11/2011 - 13:29 PKK'ya ağır gece baskını 
14/11/2011 - 12:33 400 Milyar dolarlık dev proje 
14/11/2011 - 12:24 Gadir-i Hum Bayramına Davet    
12/11/2011 - 13:56 Tebliğ Ayeti ve Gadir-i Hum Olayı
12/11/2011 - 13:13 Soğuk hava geliyor !  
09/11/2011 - 15:01 Sağlıkta reform:Doktora gitmek zorlaştı 
09/11/2011 - 14:59 F-16’lar milli oluyor 
09/11/2011 - 13:39 Ehlibeyt Alimlerinden Van’a Ziyaret 
04/11/2011 - 13:10 İstanbul 400 milyar dolara dönüşecek
04/11/2011 - 12:00 Vergi ve harçlara zam geliyor 
04/11/2011 - 11:57 Kazan Vadisi'nde 9 ceset daha 
03/11/2011 - 12:53 Bedelli askerliğin şartları belli oldu
03/11/2011 - 12:20 Ağır darbe alan PKK'da kavga var
02/11/2011 - 13:39 New York'ta "Üçlü Kıbrıs Zirvesi" tamamlandı 
01/11/2011 - 12:14 44 ton esrar ele geçirildi
01/11/2011 - 11:50 ABD Radar üssü Şırnak’a konuşlandırıldı 
01/11/2011 - 11:47 Cemil Çiçek anayasa takvimini açıkladı 
01/11/2011 - 11:41 ABD'den UNESCO'ya jet tepki !... 
31/10/2011 - 13:33 İsrail, Gazze'yi vurdu
31/10/2011 - 12:04 Japonların deprem sırrı
28/10/2011 - 14:15  Bir Damla Göz Yaşı İnsanı Cennete Götürebilir.
28/10/2011 - 13:28 İsrail'den Erdoğan'ı kızdıracak deprem yorumu! 
27/10/2011 - 13:55 İmam Muhammed Taki'nin (a.s) Şehadeti
27/10/2011 - 12:42 TBMM kapalı oturumda "Terör"ü konuştu 
27/10/2011 - 12:39 İnsanlık dersi verene bak!
27/10/2011 - 12:30 Hakkari Yüksekova'da şiddetli deprem!
26/10/2011 - 10:26 İran Konsolosluğu Van için kan verdi
26/10/2011 - 09:55 Ve... Tunus'da resmi seçim sonuçları açıklandı... 
26/10/2011 - 09:53 Yemen'de Fosfor bombası vahşeti... 
26/10/2011 - 09:51 CIA ,İncirlik Üssü'nden Irak’ı izleyecek! 
26/10/2011 - 09:50 ANKA test uçuşunu başarıyla geçti 
26/10/2011 - 09:48 Türkiye Van için seferber oldu
26/10/2011 - 09:43 Felaketin bilançosu artıyor
26/10/2011 - 09:41 Deprem bölgesinde ŞOK İDDİA
25/10/2011 - 15:44 Üstat Kıraati Türkiye’de
21/10/2011 - 12:58 İran: Karayılan'ı kesinlikle yakalamadık
21/10/2011 - 12:56 Büyük temizlik
21/10/2011 - 12:32 Yakalanan PKK'lı her şeyi böyle itiraf etti!
21/10/2011 - 12:26 Türkiye ve İran'dan tarihi PKK anlaşması
20/10/2011 - 15:36 Türkiye’de bir İlk"Ehlibeyt Kütüphanesi"Hizmete Başladı
20/10/2011 - 13:31 Muş'ta Askere Mayınlı Tuzak!
20/10/2011 - 13:28 Saldırı Emrini O Verdi!
20/10/2011 - 12:53 İşte şehitlerin kimlikleri
20/10/2011 - 12:48 Şehitler memleketlerine uğurlanıyor
20/10/2011 - 11:05 Terör Zirvesinde kritik kararlar alındı
20/10/2011 - 10:57 Hain saldırının şok detayları
19/10/2011 - 10:05 Direnişin zaferi! 
19/10/2011 - 10:03 "Terör örgütü köşeye sıkıştı" 
19/10/2011 - 09:51 Çukurca'da saldırı: 24 şehit!
19/10/2011 - 09:43 Terör Adres Sormadı
18/10/2011 - 10:38 Küresel isyana Osmanlı önerisi! 
15/10/2011 - 10:58 Hakkari'de hain tuzak
 
Multimedia
Anket

Sitemizin yeni halini nasıl buldunuz?

Seçenekler
Kötü
İyi
Çok iyi

Sonuçları Göster

 
 
 
 
Ehlibeyt Gençliği 1

Sevginin Saf Kaynağı
Ehlibeyt Gençliği 3

SONSUZA KADAR ALACAKLI OLMAK
Ehlibeyt Gençliği 2

Allah’a Yolculuk
Ehlibeyt Gençliği 4

İslâm Öncesi Dinlerde Mehdi İnancı
Ehlibeyt Gençliği 5

Gaybet'i Kübradan Sonra
Ehlibeyt Gençliği 6

Algılama ve Düşünme Üzerine
Ehlibeyt Gençliği 6

Ramazan İle Sonsuzlaşmak
Ehlibeyt Gençliği 7

İsrail'i Kim Şımarttı
Yazilan yazilar yazarin kendi sorumlulugundadir. Sitemiz bundan sorumlu tutulamaz
Konuk Yazarlar
Bir Ayet
"Ey Âdemoğulları! Şeytana tapmayın, o size apaçık bir düşmandır ve bana kulluk edin, doğru yol budur, diye size and vermedim mi?" (buyurulacak)


( Yasin - 60)

Bir Hadis
Aşura günü Kays bin Eş’as; "Yezid’in emrine teslim ol." deyince, İmam (a.s.) şöyle buyurdular: "Allah’a yemin ederim ki, onursuz insanlar gibi davranıp size biat etmeyeceğim asla; korkak köleler gibi er meydanından kaçmayacağım asla!"

Hz.Hüseyin (a.s)

(İrşad-ı Müfid, s. 216)


Tarih & Saat
Ençok Okunanlar
Yazarlar
Ana Sayfa Hakkımızda İletişim Ziyaretçi Defteri Foto Galeri Linkler

Ehlibeytgencligi.com İnternet üzerinden yayın yapmaktadır. Tüm hakları Saklıdır © 2008 İzinsiz ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz.
Tasarım & Yazılım :
Networkbil.Net